“Philh na si hrimhrim lailoh”

Matt 26: 13 “ Hihi philhhlah uh hi thawngtha hi vawlei cung khuazakip I an chimnak hmunpaoh ah,a tuahmi thil hi a mah philh lonak ah chim a si zungzal ve lai”, tiah a ti hna.

Voikhat cu sayapa nih a sianghngakchia kha nan khan chungah a ho kut dah aa dawhbik tiah kutdawh a zuamter hna ti a si. An mah le khungcung cioah an kut tinsensi dawh dawh he an chuah cio hna. Sayapa nih cun, “nankut aidaw dih, ho hlei thimding kan thei hna lo” a ti hna. Cu hnu ah khanchungah ai chok i khan killei te ah a tthumi mi tit-sa nei lem lo nawme, a sam kir mi nute kha sayapa nih, a kut in zaapi hmai ah a hun hruai vial ah khin a sianghngakchia hawi cu an nih a chuaktuk, a mual a phoh cang lakih ti ah, an ruah. An sayapa nih cun; “nan mah vialte lak ah mah nu te kut hi aa dawh bik kut a si” a ti hna. Minu te a kut cu a thlir piak . Minu te cu a ning a zaktuk zeica tiah a kut cu a nak ngaingai, carnawn te in a um. Khanchung um mi vial te zong nih khuaruahhar ngai in sayapa cu an zoh. Sayapa nih cun hi nu te hi ka mi hngalh a si. A nih cu zingka te in a tho I a nu “acaw” a zuar ding te kha a phomhpiak nak kut te a si. A nu ngeihchiat le mitthli thlak caan ah a nu mittthli hnawttu kut a si. Hringtu nu le pa rianhrang bawmtu kut a si, nu le pa mithli hnawttu kut a si caah aadawh bik mi kut a si” a ti hna.

Mother Teresa nih; “Thla lawng a cam sawhsawh mi hmur nak in, mi sifak hna cungah a pe chantu kut hi Pathian hmai ah DOTHLA a si deuh” a ti.

Misual ngai ah ruahmi nu nih, Jesuh ke ah zihmui a toih ahkhan, Jesuh zultu  nih cun an ui i anthin zong a hang an caak I an mawhchiat lioah, Jesuh nih a chimhmi hna bia tu cu aidawh tuk;“hi mi nu nih a tuahmi thil hi vawlei a hmunhchung pilh a si lai lo” a ti. Tuchun ni tiang pilh a si takloh. Hi lio chan ah Jerusalem ah lengrual, (nu pawl) an tampi ko mirum fa nu an tampi ko, muidawhdawh an tampi ko, na in an kong chim a si loh, pilh an si ko. Si hmanhsehlaw Jesuh caah, ui lo te in zi-hmui a thuhnak kut cu tuchun ni tiang hmanh in pilh a si loh. Khrihfabuu caah nan si kawhnak zawn cio in nan I pek chanhnak le nan tuannak kut hi pilh a si hrimhrim lai lo ti hi a si. Minung nih cun, Khrihfabu nih cun, a pilh zong kan pilh te men lai, nain Jesuh nih cun a pilh hrimhrim lai loh, thih hnu thlan pin nunnak tiang in pilh a si lai loh.

Jesuh khrih cu ka kamhtu le bawi a si na ti I na co hlan mi caah, zeithluk dah naisian? Na khrifabu caah, zeithlukdah nai hmansian? Kan si kawhnak zawn cio te in kan I hmanmi hna hi  pilh a si lailoh dahkaw, “ Philh na si hrim hrim lailoh”

 

 

Ka Ruat Tawn – By Rev.Dr. Cung Lian Hup

 

Thlanmual a kan liam tak cangmi Rev. John Mang he khan Rangoon Lai Baptist Church ah Bawipa rian kan rak tuan ti. Rev. Sang Awr kha Senior Pastor a si i, anih kha Associate Pastor a rak si. Cu lio ah kei cu, Honorary Pastor ka rak si ve. A ka chimhmi pakhat cu a tanglei bantuk in a si.

An khua pa cu Hakha ah a pem i sumdawng in a paw a cawm a ti. A hong rum pah i, Jeep pakhat caw kho an si ah khin a fapa tlangval no te nih Jeep cawk cu a hauh tuk i, Mandalay ah Jeep cawk ah cun an kal ti a si. Jeep dawh te an van cawk. An tlun lei ah Gangaw lawnh hrawng ah khin a si rua, a fapa nih cun Jeep cu a van mawngh i, a mawngh a thiam deuh lo caah, lam thlang lei ah an Jeep cu a let i, a fapa cu mawtawka lehnak ah cun a nunnak a liam tiah Saya John Mang nih a rak ka chimh. A peh mi cu, “Nancy Pa thilri hi Pathian thluachuah a si rua lo e,” a ti. Hi kong hi ka ruat tawn.

Mawtawka tha kan cawk khawh tik ah Pathian nih thlua a kan chuah kan ti. Inn tha kan cawk khawh tik ah Pathian nih thlua a kan chuah kan ti. Thil mansung kan ngeih deuh poah ah “Bawipa a tha” kan ti. Asinain thilri hi Pathian thluachuah si dawh a si theng lo. Zeicaah tiah Bible nih pei, “hmuh lei nak in pek lei ah hin thluachuah a um deuh,” (Lamkaltu 20:35) a ti kha. Chawva khon luaimai hi thluachuah si dawh a si lo. Thilri ngeihmi kha mi va pek, mi va thenh lengmang tu khi thluachuah si dawh deuh a si. Chawva ngeih ah thluachuah si lo in, chawva thenh pek tu hi thluachuah a si deuh.

Kan Lai holh umtuning zong ah cucu si dawh deuh a si. Thlua kan timi cu, tlang tinak khi a si ko. Ka pupa hna nih thil rit he tlang an kai, cho an kai i, tlang an chuah i cho kai ding a um ti lo, thil rit hi zaang te in inn ah kan tlunpi cang lai ti in lungchung hnangamnak an ngeihmi lawmhnak kha “thluachuah” an rak timi a si. Cucaah kan Laiholh umtu ningcang zong ah thluachuah hi thilri rak i tel dawh a si loh. Lungthin nuamh le hnangam tu hi thluachuah rak timi si deuh dawh a si. Cucu kan Bible ca a kan lehpiak tu nih blessing timi Bible fang poahpoah kha thluchuah tiah an rak leh. “Mi chambau ka si ti a hngalmi cu mi thluachuak an si,” (Mat. 5:3) tiah an rak leh. Falam Bible na rel ah cun a fiang chinchin lai.

Bible ca umtuning cang ah hin, mirang holh in blessing tiah an rak lehmi Greek holh hi, kan holh i thilri tampi ngeih hi si dawh a si lo. Thilri tampi a ngeimi nak in mi chambau ka si ti a hngalmi tu kha mi thluachuak an si ah cun, thilri hi thluachuah si dawh a si lo. Mirang holh in blessing tiah an rak lehmi biafang hi a Greek holh taktak ah blessing si lo in lunglawmhnak tu a si deuh rua. King James version ah “Blessed are the poor in spirit,” timi kha Today’s English Version ah cun, “Happy are the poor in Spirit,” tiah an leh ve i, kan Lai Bible zong ah “Mi chambau ka si ti a hngalmi cu, mi lunglawm an si” tiah an leh ve. Thluachuah hi, thilri si dawh a si loh. Lungthin nuamh tu hi thluachuah si dawh deuh a si.

Cucaah cun, kan nih Laimi nih inn tha lo tha kan ngeih poah ah Pathian thluachuah kan hmu kan timi khi, a thilri, a inn lo ah si lo in, thilri kan ngeih ruang le inn tha lo tha kan ngeih ruangah kan i nuamhnak, kan i lawmhnak tu kha thluachuah a rak si i, a thilri ah thluachuah si lo in, a lungthin put tu ah thluachuah a rak um deuh. Cucaah, inn tha pi pi le chawva tampi a ngeimi zong an lungthin kha mi thluachuak an si lo caah, an i nuam lo tuk i, a donghnak ah anmah le anmah zong an i thah lengmang nak hi si dawh a si.

Kan hnulei 2003 August 4, ah Korea Hyundai Company i an Chairman Mr. Chung Mung Hun cu inn dot 12 nak a zungkhan thlalang awng in a zuang i amah le amah a rak i that bal. Hi pa hi Hyundai Company i an Chairman a si caah thilri cun a rum taktak mi a si. Sihmanhsehlaw, lungthin ah mi thluachuak a rak si ve lo. Vawleicung thilri nih hnangamnak a pek khawh ve lo caah, amah le amah a thahnak a si. Chim duhmi cu mi thluachuak kan sinak hi thilri tampi kan ngeih ruangah si lo in, thilri tampi kan ngeih i kan hna a ngam ruang ah mi thluachuak kan rak si hi a si deuh. A thilri kha thluachuah a si lo; a lungthin put kha thluachuah cu a si.

Min-than hi teh thluachuah a si hnga maw? Ahopoah nih min-than hi kan duh cio tiah a zumh. Mi theihmi si cu kan duh cio. Aw that in maw, vuak thawn in maw, paih thawn in maw, mui dawh in maw, ca thiam in maw, rumnak in maw, min than a duhmi lawng te kan si dih.

Thantlang peng khua pakhat ah pakhat pa cu rawl a ngei ngai an ti. Kum chiar hi facang phur 100 (tin 400) hi cu a ngei peng. A hawipa pakhat cu Khampat ah a va pem ai. A hawipa nih Khampat ah cun leikuang bi nawn te a cawk i, kumkhat ah facang phur 120 (tin 500) a ngeih ti a si. Khua ah a va tlung i a hawipa facang phur 100 a ngeimi pa cu Khampat pem a va sawm ve. “Ka dua kan khua ah cun, rawl phur 100 ngeih ding ah kan tha a ba tuk hih. Khampat ah cun lei bi te na cawk ah cun, phur 100 cu zaangba lo te in na ngeih ko lai,” tiah a sawm. Khua ummi pa nih “kai ruat ta rih lai,” tiah a leh. Zaan khat chung khua a ruah hnu ah a thaizing ah Khampat a pemmi a hawipa cu hiti hin a leh an ti. “Rawl phur 120 ka ngeihmi kha, kan khuami nih an theih tung lo ah cun, zei hme Khamphat pem cu a tha hnem, ka pem la loh,” tiah a leh an ti. Rawl eiawk tlamtling ngeih i, hnangam te umnak in min thannak a rak duh deuhmi zong kan um ve.

Mrs. Doubtfire timi zuk cawl (movie) a zohmi nan um bal theu lai. Peter Pan zuk cawl a zohmi zong nan um bal theu lai. An tha taktak. Robin William hi fidi lak ah minthang ngaingai pakhat a si i, Mrs. Doubtfire nan zoh bal ah cun, Robin Williams hi zeitluk in dah fidi tuan a thiam ti cu nan theih cio ko lai. A movie hi minthang pakhat ah a chuah lawng si lo in, amah Robin Williams zong a min a thang tuk i, Hollywook Walk of Fame zong ah a min an tar vemi a si. Vawleicung muicawl fidi vialte lakah muicawl can a thiam cemmi 8 nak a si. Asinain, minthan hi thluachuah rak si dawh a si lo. Robin Williams cu cu tluk in Hollywood fidi min thang a si ko na in, nikum 2014 August 11 ah amah le amah a that ve hoi ngai. Vawleicung ngai hi mu. Minthan kan duh tuk na in, a min a thangmi hi an rak i nuam ziar ve rua lo. A thatmi hna an rak um ve ko. Korea fidi minthang pa a thah ruangah fidi (fitlaw nan ti maw) minthang nu a that ve hoi ngai. Minthang hi Pathian thluachuah rak si seh law, an i that lai ti ka zum lo. Thluachuah kan timi hi phundang deuh te a si ko rua hih.

Biahal duhmi nan ka ngei theu lai. Nan lungtling in kan let kho hna lai ti ka zum lo. Asinain, ka ruahtawn mi thil cu chimh kan duh ve hna. Cu a si ah thluachuah kan timi cu zeidah a si kun? timi biahal hi a ka duhmi nan um kho ko.

Thluachuah hi lungthin hnangamnak, lung hnangamnak, lunglawmhnak rak si dawh a si. Kan Bible ca hrimhrim nih “Hmuh lei nak in pek lei ah thluachuah a um deuh,” a ti tik ah, thilri cu thluachuah a si loh ti cu a fiang. Minthan zong thluachuah a si loh ti a fiang. A pe kho tu kan si i, kan pek taktak hi thluachuah cu a si. A pe kho tu na si kha, thluachuah a si cang na in, na pek taktak tikah thluachuah a um chinchin. Phundang i kan chim ah cun, a pe kho tu na sinak nih lunglawmhnak an pek cang i, na pek taktak tik ah lunglmawhnak a tam chinchin. A hmaan nan ti cio ko lai tiah ka ruahmi cu mi pekmi poah a dongtu (a hmutu) sinak cun, a pe kho tu si cu nan duh deuh cio ko lai tiah ka ruah.

Thluachuah taktak cu Bawi Jesuh Khrih sin in kan hmuhmi lunglawmhnak hi a si. Cu lunglawmhnak cu “Thlarau ah mi chambau ka si a hngalmi,” (Mat. 5:3) nih an hmuh khawh. Bawi Jesuh bianing ah cun, Thlarau i khah nak in Thlarau ah mi sifak ka si a timi hna nih hin, thluachuahnak (lunglawmhnak) hi tin co deuh dawh pei a si ko hi, ti hi “Ka Ruat Tawn.”

 

Note: A cunglei capar hi Rev. Dr Cung Lian Hup (Director of ICBM) sin ah hna thlaknak ka hal hnuah, tarmi a si.

Pumsa duhnak ah a thlak hna – By Pastor Van Lian Oke

Pumsa duhnak ah a thlah hna (Rom 1:26-27)

Cu ti an tuah caah cun, minung cu Pathian nih ningzak a simi pumsa duhnak ah khan a thlah hna. Nu hmanh nih khan ning tein hman awk a simi an nu sinak cu ningcang lo piin an hman i pakhat le pakhat kha an sual. Cu bantukk thiamthiam in pa zong nih khan ningcang tein nu he um awk cu an hlawt riangmang i anmah le anmah kha an sual. Cu bantuk ningzah awk thil cu pa nih khan an tuah caah cu bantuk thil tha lo nih hmuh awk a tlakmi dantatnak cu an hmuh (1:26-27).

Pahnihnakah, Pathian thinhunnak a tlunning cu, “Pumsa duhnak ah a thlah hna,” hi a si (c.26). Paul nih pumsa duhnak kong a chim tikah a chim chihmi cu nu le nu an sualnak le pa le pa an sualnak kong hna hi a si. Hi hna hi Pathian nih a thlah lawlaw mi tiah a ti. Nihin ah kan ruah than dingmi cu Europe le US ram te pawl ah nu le nu aa ummi le pa le pa aa ummi hna tampi an um. Khrihfabu cheukhat nih an biakinn ah kutsih lehthahnak nawl zong an awnh hna. Cun mi tampi zong nih, Paul nih hi kaa zawn ah a chim duhmi cu nu le nu, pa le pa aa ummi kong hi a chim duhmi a si lo tiah an ti ve. Asinain nu le nu i um le pa le pa i thitum hi a hram thawk ah Pathian tinhmi a si maw si lo ti hi kan ruah than ding a si. Baibal nih a kan cawnpiakmi cu, “Cucaah cun pei pa nih a nu le pa kha a kal tak hna i a nupi he an i fonh i pumkhat an can hi a si cu,” (Gen 2:24) timi hi a si. Nu le pa i um ding hi Pathian tinhmi a si. Pa le pa, nu le nu i um cu Pathian tinhmi he aa kalhmi a si. Cucaah minung tling kan si paoh ah a thim awk lam dang kan ngei lo. Pa le nu i thitum hi a hmanmi a si.

Biahalnak

1. Nu le nu pa le pa i thitum hi Pathian duhnak a si lai maw?

2. Kan Biakinn ah thlacampiak dingah kan hal hna sehlaw nan duh lai maw?

An lungthin nih tuah a duhmi a tuahter (Rom 1:24-25)

An lungthin nih tuah a duhmi a tuahter (1:24-25)

Cu ti cun minung cu, cu bantuk mihrut cu an si caah, Pathian nih khan, an lungthin nih tuah a duhmi thil fihnung kha a tuahter ko hna i pakhat le pakhat cungah ningzak thil kha an tuah. Pathian kong i biaktak kha lih ah an thlen; Sertu kha bia lo in sermi thil tu kha an biak hna, Sertu cu pei zungzal in thangthat awk a simi cu a si cu! Amen (Rom 1:24-25).

Rom cakuat ah Paul nih Pathian thinhunnak a tlunning phunthum in a tial. Phunkhatnak ah “An lungthin nih tuah a duhmi kha a tuahter hna” (c.24) hi a si. Hi kaa zawn ah lungthin a biapinak kong a chim. Jesuh Khrih zong nih sualnak vialte aa thawknak cu lenglei in si loin chunglei in a si a ti ve (7:18-21). Mi pakhat a lung chungah sualnak long in a khat ahcun nihin a sual hmanh ah thaizing a sual te lai a fiang. Cu bantuk mi hna cu Pathian nih a thlah lawlawmi a si sual maw? tiah ruah ding a um. Cu hna nih Sertu kha bia loin sermi thil bia hram aa thawknak cu thinlung hi a si. Cucaah zumtu pakhat nih sualnak in kan luatnak ding lam cu kan lungchungin a chuakmi sualnak kha thlacamnak in tei hi a si. Phungthlukbia catialtu nih cun, “Na lung kha tha tein i veng tuah, zeicahtiah cuka cun nunnak cerhti kha a puut” (Phut 4:21). Cucaah kan lungthin hi sualnak chungah a pil nakhnga lo tha tein kan i ralring peng ding a si.

Biahalnak

1. Sualnak aa thawknak cu khoika in aa thawk?

2. Sualnak chungah kan tlak nak hnga lo zeidah kan tuah awk a si?  

Zeitindah Pathian Thinhunnak A Lang?

Zeitindah Pathian Thinhunnak A Lang?

a.      a. Mihrut A Simi (1:22-25)

Annih nih cun, ka fim, an ti, sihmanhsehlaw mihrut an si; thih a thiam lomi Pathian tu kha bia loin thih a thiammi minung le va le sarm le a lawn in a lawnmi thilnung he aa loin sermi milem tu kha an biak hna. Cuticun minung cu, cu bantuk mihrut cu an si caah, Pathian nih khan, an lungthin nih tuah a duhmi thil finung kha a tuahter ko hna i pakhat le pakhat cungah ningzak thil kha an tuah. Pathian kong biatak kha lih ah an thlen; Sertu kha bia loin sermi thil tu kha an biak han, Sertu cu pei zungzal in thangthat awk a simi cu a si cu! Amen. (1:22-25).

Baibal nih mihrut a timi pakhat long a um. Cucu Pathian a rak i phuan ko nain a zumh duh lo caah Pathian a um lo a timi hna kha an si (Slm 14:1, 53:1). Annih nih cun ka fim tiah an i ruah ko nain an hrut caah Pathian kha bia loin minung le va le saram… milem tu kha an biak hna. Pathian cu a hngalh cu an hngalh ko, sihmanhsehlaw pek awk a simi upatnak kha an pe duh lo, a lawm zong an lawm duh fawn lo (c. 21-22). Cu bantuk minung cungah Pathian thinhunnak a tlung.

Biahalnak

1. Baibal nih mihrut a timi cu zeibantuk minung kha an si?

2. Mihrut (Baibal nih a timi) an nungning zeitindah a si?

3. Mihrut hna cungah zeibantuk thil a tlung lai?