Pumsa duhnak ah a thlak hna – By Pastor Van Lian Oke

Pumsa duhnak ah a thlah hna (Rom 1:26-27)

Cu ti an tuah caah cun, minung cu Pathian nih ningzak a simi pumsa duhnak ah khan a thlah hna. Nu hmanh nih khan ning tein hman awk a simi an nu sinak cu ningcang lo piin an hman i pakhat le pakhat kha an sual. Cu bantukk thiamthiam in pa zong nih khan ningcang tein nu he um awk cu an hlawt riangmang i anmah le anmah kha an sual. Cu bantuk ningzah awk thil cu pa nih khan an tuah caah cu bantuk thil tha lo nih hmuh awk a tlakmi dantatnak cu an hmuh (1:26-27).

Pahnihnakah, Pathian thinhunnak a tlunning cu, “Pumsa duhnak ah a thlah hna,” hi a si (c.26). Paul nih pumsa duhnak kong a chim tikah a chim chihmi cu nu le nu an sualnak le pa le pa an sualnak kong hna hi a si. Hi hna hi Pathian nih a thlah lawlaw mi tiah a ti. Nihin ah kan ruah than dingmi cu Europe le US ram te pawl ah nu le nu aa ummi le pa le pa aa ummi hna tampi an um. Khrihfabu cheukhat nih an biakinn ah kutsih lehthahnak nawl zong an awnh hna. Cun mi tampi zong nih, Paul nih hi kaa zawn ah a chim duhmi cu nu le nu, pa le pa aa ummi kong hi a chim duhmi a si lo tiah an ti ve. Asinain nu le nu i um le pa le pa i thitum hi a hram thawk ah Pathian tinhmi a si maw si lo ti hi kan ruah than ding a si. Baibal nih a kan cawnpiakmi cu, “Cucaah cun pei pa nih a nu le pa kha a kal tak hna i a nupi he an i fonh i pumkhat an can hi a si cu,” (Gen 2:24) timi hi a si. Nu le pa i um ding hi Pathian tinhmi a si. Pa le pa, nu le nu i um cu Pathian tinhmi he aa kalhmi a si. Cucaah minung tling kan si paoh ah a thim awk lam dang kan ngei lo. Pa le nu i thitum hi a hmanmi a si.

Biahalnak

1. Nu le nu pa le pa i thitum hi Pathian duhnak a si lai maw?

2. Kan Biakinn ah thlacampiak dingah kan hal hna sehlaw nan duh lai maw?

An lungthin nih tuah a duhmi a tuahter (Rom 1:24-25)

An lungthin nih tuah a duhmi a tuahter (1:24-25)

Cu ti cun minung cu, cu bantuk mihrut cu an si caah, Pathian nih khan, an lungthin nih tuah a duhmi thil fihnung kha a tuahter ko hna i pakhat le pakhat cungah ningzak thil kha an tuah. Pathian kong i biaktak kha lih ah an thlen; Sertu kha bia lo in sermi thil tu kha an biak hna, Sertu cu pei zungzal in thangthat awk a simi cu a si cu! Amen (Rom 1:24-25).

Rom cakuat ah Paul nih Pathian thinhunnak a tlunning phunthum in a tial. Phunkhatnak ah “An lungthin nih tuah a duhmi kha a tuahter hna” (c.24) hi a si. Hi kaa zawn ah lungthin a biapinak kong a chim. Jesuh Khrih zong nih sualnak vialte aa thawknak cu lenglei in si loin chunglei in a si a ti ve (7:18-21). Mi pakhat a lung chungah sualnak long in a khat ahcun nihin a sual hmanh ah thaizing a sual te lai a fiang. Cu bantuk mi hna cu Pathian nih a thlah lawlawmi a si sual maw? tiah ruah ding a um. Cu hna nih Sertu kha bia loin sermi thil bia hram aa thawknak cu thinlung hi a si. Cucaah zumtu pakhat nih sualnak in kan luatnak ding lam cu kan lungchungin a chuakmi sualnak kha thlacamnak in tei hi a si. Phungthlukbia catialtu nih cun, “Na lung kha tha tein i veng tuah, zeicahtiah cuka cun nunnak cerhti kha a puut” (Phut 4:21). Cucaah kan lungthin hi sualnak chungah a pil nakhnga lo tha tein kan i ralring peng ding a si.

Biahalnak

1. Sualnak aa thawknak cu khoika in aa thawk?

2. Sualnak chungah kan tlak nak hnga lo zeidah kan tuah awk a si?  

Zeitindah Pathian Thinhunnak A Lang?

Zeitindah Pathian Thinhunnak A Lang?

a.      a. Mihrut A Simi (1:22-25)

Annih nih cun, ka fim, an ti, sihmanhsehlaw mihrut an si; thih a thiam lomi Pathian tu kha bia loin thih a thiammi minung le va le sarm le a lawn in a lawnmi thilnung he aa loin sermi milem tu kha an biak hna. Cuticun minung cu, cu bantuk mihrut cu an si caah, Pathian nih khan, an lungthin nih tuah a duhmi thil finung kha a tuahter ko hna i pakhat le pakhat cungah ningzak thil kha an tuah. Pathian kong biatak kha lih ah an thlen; Sertu kha bia loin sermi thil tu kha an biak han, Sertu cu pei zungzal in thangthat awk a simi cu a si cu! Amen. (1:22-25).

Baibal nih mihrut a timi pakhat long a um. Cucu Pathian a rak i phuan ko nain a zumh duh lo caah Pathian a um lo a timi hna kha an si (Slm 14:1, 53:1). Annih nih cun ka fim tiah an i ruah ko nain an hrut caah Pathian kha bia loin minung le va le saram… milem tu kha an biak hna. Pathian cu a hngalh cu an hngalh ko, sihmanhsehlaw pek awk a simi upatnak kha an pe duh lo, a lawm zong an lawm duh fawn lo (c. 21-22). Cu bantuk minung cungah Pathian thinhunnak a tlung.

Biahalnak

1. Baibal nih mihrut a timi cu zeibantuk minung kha an si?

2. Mihrut (Baibal nih a timi) an nungning zeitindah a si?

3. Mihrut hna cungah zeibantuk thil a tlung lai?   

Pathian a phuannak le dantatnak

Pathian aa Phuannak le Dantatnak

Minung cu Pathian kong hngalh khawh a simi thil hna kha Pathian hrimhrim nih fiang tein a hmuhsak ko hna nain an hmu duh lo, cucaah dan a tat hna. Vawlei a ser hramthawk te khan Pathian nih cun, hmuh khawh a si lomi a sining zungzal hmunmi a thawnnak le a Pathian sinak kha, fiang tein a langhter ko. Cucaah i silhnalh khawhnak zeihmanh an ngei lo! Pathian cu hngal cu an hngalh ko, sihmanhsehlaw pek awk a simi upatnak kha an pe duh lo; a lawmh zong an lawm duh fawn lo. An ruahnak kha pakpalawng tu ah a cang i an lungthin kawlawngpi cu muinak in a khat (1:19-21).

Pathian aa phuannak cu a tlangpi in pahnih in then khawh a si i sermi thil in aa phuannak (General revelation) le a Fapa Jesuh Khrih in Cathiang chungah a rak i phuannak (Special revelation) hna hi an si. Mifim tampi zong nih sermi thil hna an zoh tikah ningcang an ngeihnak le an i dawhnak ruangah  sertu a um ko ti hi an zumhmi a si. Genesis cauk zong nih zeizong vialte Pathian sermi an sinak fiangte a kan chim fawn (Gen 1:1). Vawlei, thlapa le nika hna zoh ah khuaruah har an si. Salm catialtu nih sermi thil hna nih Pathian sunparnak an langhterning fiangtein a kan chim ve (19:1-6). Paul nih cun, “Vawlei a ser hramthawkte khan Pathian nih cun, hmuh khawh a si lomi a sining zungzal hmunmi a thawnnak le a Pathian sinak kha, fiang tein a langhter ko,” a ti (c. 20).

Pahnihnak ah a Fapa Jesuh Khrih in a rak i phuannak kha Cathiang chungah kan hmu rih. Baibal nih cawnpiak a kan duh taktakmi cu Jesuh Khrih kong kha a si. Jesuh Khrih nih, “Cathiang chungah tha tein nan kawl,… asinain Cathiang nih an dihlak in an chimmi cu, keimah kong a si ko,” tiah a ti (Johan 5:39). Sermi thil in Pathian rak i phuan ko hmanhsehlaw cu nih cun khamhnak tlamtling a chuahpi kho lo. Cucaah a Fapa Jesuh cu kan caah a kan peknak a si. A Fapa Jesuh Khrih ti dah loin kanmah khamhnak caah min dang vawlei ah a um lo. “Amah thawng longlong in khamhnak hi hmuh khawh a si. Zeicahtiah vawlei cung dihlak ah hin a kan khamh khotu ding min dang zeihmanh a um lo,” tiah ti (Lam 4:12). Cucaah sermi thil zohnakin Pathian a um ko ti hngalh sihmanhsehlaw a fapa Jesuh Khrih zumh lo cun khamhnak an hmuh kho lo.  

Pathian nih sermi thil in siseh, a Fapa Jesuh in Cathiang chungah siseh, a rak i phuan ko nain an zumh duh lo caah dan dat hna. “Cucaah i silhnalh khawhnak zeihmanh an ngei lo!” a ti (c. 20b.). I silhnalh khawhnak zeihmanhh an ngei lo a timi hi mirang Baibal pakhat ah “they are without excuse” (NASB) ti in aa tial i a sullam cu ngaithiam khawh an si lo tinak a si. Cucaah kan sinah Pathian a rak i phuan ko nain a zum lomi vialte hna cungah Pathian dantatnak a tlung hrimhrim lai ti hi Paul nih a kan cawnpiak duhmi a si.  

Biahalnak

1. Pathian aa phuannak a tlangpi in zeizat dah a um i zeidah an si?

2. Sermi thil in aa phuannak thawngin khamhnak tlamtling hmu khawh a si maw?

2. A Fapa Jesuh a rak i phuannak a zum lomi hna cu zeidah an in lai?

Pathian thinhunnak le minung Sualnak ( Rom 1:18)

Pathian thinhunnak le Minung Sualnak (1:18)

Sihmanhsehlaw Pathian thinhunnak cu vancung in a rung lang i minung sualnak le that lonak dihlak cungah khan a rung tlung; cu an that lonak cu biatak kha lang kho loin a dawntu an that lonak kha a si (1:18).

Pathian thinhunnak cu minung thinhunnak he aa dang. Minung thinhunnak cu thin i sum kho lo thinhunnak le micungah lehrulh duhnak thinhunnak a si. Minung thinhunnak cu minung kan sining chungin a chuakmi a si. Pathian thinhunnak cu Pathian sining chungin a chuakmi thinhunnak a si lo. Pathian sining cu dawtnak Pathian a si (Rom 5:15, 20). Thinhunnak cu amah Pathian sinak he aa ralkapmi sining a si. Cucaah Pathian thinhunnak cu sualnak cungah ngaihthiam khawh lonak a ngeihmi sining tu kha a si. Pathian nih a sualmi minung a kan daw ko nain sualnak a dawt chih  khawh lonak kha Pathian thinhunnak cu a si. Phundang in chim ahcun, Pathian thinhunnak cu a dingmi Pathian biaceihnak tu kha a si. Rom 1:18 chungah kan hmu bantukin “Pathian thinhunnak cu… minung sualnak le that lonak dihlak cungah khan a rung tlung,” a ti. Hi nih a langhtermi cu Pathian thinhunnak cu dairet in minung dohnak a si lo, sual a dohnak tu a si kha a langhter. Baibal nih sual bikah a chiahmi cu Pathian zumh lo sualnak asilo ah Pathian zeirel lo sualnak hi a si. Din bikah a chiah vemi cu zumhnak hi a si ve. Pathian thinhunnak cu minung sualnak le that lonak dihlak cungah a tlung lo. Biatak kha lang kho loin a dawntu sualnak cungah a tlung (c. 18b.). Biatak lang kho loin dawntu cu Pathian zumh lo sualnak kha a si. Pathian thawngtha kha a theih nain a zumh duh lomi nun kha a si.

Biahalnak

1. Pathian thinhunnak cu zeidah a si?

2. Zei bantuk sualnak ruangah Pathian thinhunnak a tlung?

3. Pathian thinhunnak kan in nak hnga lo zeidah kan tuah awk a si?